Warning: "continue" targeting switch is equivalent to "break". Did you mean to use "continue 2"? in /home/blazej/domains/blazejczak.eu/public_html/kopruch/wp-content/plugins/seo-ultimate/modules/class.su-module.php on line 1195
Autok ze ludzkóm fresóm | Kopruch

Autok ze ludzkóm fresóm

Samochod FSM 105 Syrena, 2-stroke engine. Wolsztyn May 1991

Wiycie, jak sie tak szpa­cy­ru­ja po tych mojich Pniokach, wymiar­ko­wôłech ci, chy­ció­łech sie na tym, iże na dwa­dzie­ścia szy­kow­nych zagra­nic­nych auto­ków, fto­re prze­fyr­ta­li mi gynał pod kicho­lym, przi­pa­dli led­wa trzi nasze auta (nasze, już ino terôz­ki nasze, bo kajś indzij we Ojropie niy pamiyn­ta­jóm tych woł­gów, war­sza­wów abo fia­tów 125, 126). Wygrali ci u nôs do imyn­tu cudze auto­ki. I to ci jes dló mie na isto festel­nie jan­kor­ne. „Burżuazyjne” (he, he, he fto jesce boczy tyn aus­druk – bur­żu­azyj­ne?) auta sóm poryncz­niyj­sze, moc wygód­niyj­sze i na isto bez­piecz­niyj­sze, to prôw­da. Wrółz ze zmia­nó­ma we moto­ry­za­cy­ji na fiks dio­si wziy­ni jed­na­ko­wóż cosik niy do chy­cy­niô w nôs samych, cosik ci taki­go sztram pol­ski­go, a tak po prôw­dzie: blank swoj­ski­go. Zwekslowali sie niy ino auto­ki, fto­ry­mi jeż­dży­my; my same tyż już niy sómy take same…

Polske auto­ki (bo i fia­ty móm za pol­ske) wyszlaj­fo­wa­li naszô inte­li­gyn­cjô. Eźli to spór­ny myśló­nek? A bogać tam! We tych moder­nych, przi­klu­dzó­nych zeza gra­ni­cy auto­kach, szo­fe­rôk miar­ku­je, znô ci ino dwie dziu­ry, dwa łotwo­ry: dźwiy­rze bez kie­re wla­zu­je rajn, coby zic­nóńć na zeslu, i jesce wlyw brynsz­to­fu, tyj ci byn­zi­ny. Żôdyn ze tych wozów nice­go łod nôs niy wymôgô, niy trza mieć cho­by ino bla­dy­go anón­gu ło mecha­ni­ce. A piyr­wyj bali to my cho­py, a i te szo­fe­ro­ki we kiec­kach, wie­dzie­li, miar­ko­wa­li, jako jes kón­struk­cy­jô kugla­grów abo moto­ra, i co trza zro­bić, kiej ci łón, tyn motor niy kce sztrat­nóńć. Werkszteli ci prze­camć niy bóło, albo maluś­ko i ino dlô kam­ra­tów. Trza ale bóło mieć tyż sóm­si­ôda-baj­stly­rza i ku tymu dwie wizgry­ne, włó­śne gra­ce i pali­ca. Ale, coby śnij cosik wykrzôsać we szwer­nym mómyń­cie, trza sie bóło moc­ka uczyć, côł­ki czôs zbo­gôcać zna­ni, swo­jô wiy­dza! Wrółz tyż ze poko­za­niym sie tych faj­nych auslyn­der­skich auto­ków, roz­to­maj­tych ci „deale­rów” i tych jejich fyr­mo­wych, auto­ri­zjy­ró­wa­nych ser­wi­sów, wszyj­sko to, coch­my sie naumie­li, poszło blank we niy­pa­miyńć.

Nasze auto­ki spro­wia­li tyż, iże bylich­my dlô sia barzij uprzyjm­ne, barzij ludz­ke. Co? Iże jô moż­no bela­kwa­stry, plyt­nie łoz­pra­wióm? A spóm­nij­cie sie jak to tyż kiej­sik bóło! Eźliby dzi­si­ôj fto­sik wybu­lół poła gel­ta­ku na sza­ber­pla­cu, coby sie lajst­nóńć norych­ty, werk­coj­gi i taj­le do swo­ji­go auto­ka, a niy­sko­rzij prze­trôwiół jesce côł­ki dziyń ufi­fra­ny śmiy­róm na repe­ró­nek fyj­le­ra? A ino tyż bez­tóż bali, coby we nastymp­ny zapión­tek, szlu­sty­dziyń wyklu­dzić sie kajś za mia­sto, gynał miar­ku­jónc, iże po powro­cie trza bydzie wszyj­sko napo­czy­nać sno­wa…

We tamesz­nych cza­sach autok, lajst­niyn­ty na borg abo ze baj­tli­ka świe­kry, bół ci czyń­ścióm fami­li­ji a niy bez­dusz­nóm kupóm żela­zła, jak to jes ci terôz­ki. Włôśnô „bry­ka” mia­ło sie za jako­sik ludz­kô isto­ta, nikiej swo­ja babecz­ka – tela, iże takô, fto­ro szło – gib­cij niź­li ta swo­ja sta­rô – spo­ko­pić, łozgryźć i gynał ci jóm pore­giy­ro­wać, poszto­je­ro­wać. Bali eźli tyż miy­wa­ła jakie­sik mane­bry, zawdy bóło wia­dó­mo, jak ci jóm idzie uhol­kać, abo kie­rô szrał­ba przi­kryń­cić. Szło ci nióm zawłôd­nóńć. A dzi­si­ôj, eźli môcie jaki­sik auslyn­der­ski, cudzy autok, to na isto łón nad wami jes góróm. Szteruje, zawôdzô wóm jechać tak wart­ko jak ci byście to kcie­li, par­ku­je blank sóm, brym­zu­je, kiej uzdo to za tref­ne, i blank sóm łobiy­rô dró­ga, kie­rô mu szti­mu­je! Pytô sie ino zate­li­ty a niy szo­fe­ro­ka. Blank go niy znôcie, niy rozu­miy­cie i niy zawdy moge­cie sie tak do łostat­ka na niy­go spu­ścić. W razie kie­lich­kol­wiyk pro­bly­mów, zgło­by tyż niy wiy­cie, co trza sam dogłôskać, doha­jać abo zrych­to­wać. Przipóminô to gynał tre­fón­ko­wy zwión­zek ze kochan­kóm, kie­rô sto­ji za usu­chli­wô dru­gô pół­owa.

A prze­camć dziyn­ka tym naszym dôw­niyj­szym auto­kóm, bylich­my tyż barzij przo­ciel­ske i kam­rac­ke. Bezwiydnie, cufa­lym ugrón­to­wa­li łóne blank nowy gató­nek cowie­ka: „homo gara­żus”. Boczycie jesce te raje war­te­ha­li i budów sprzed 20 abo 30 lôt? To niy bóła tak ganc ajn­fach gró­ma­da betó­nian­nych abo bla­szan­nych paky­tów, ale rich­ticz­ne klu­by, spól­no­ty ludzi, kie­re mie­li take same ptôki, i ku tymu tyn łożyw­czy szluk luftu we sza­rzi­znie tam­tyj ypo­ki.

Zawżdy napo­czy­na­ło sie jed­na­ko: Môsz moż­no jaki­sik dinks, fto­rym idzie wyjm­nóńć kugla­gry? A moż­no môsz kluc trzi­nôst­ka? Mógbyś wpaść dó mie, coby mi spó­móc łod­kryń­cić zaro­ścia­ło szrau­ba? A zatym sie gôda­ło, szlu­ka­ło piwo abo łoba­ló­ło sie gryf­ni­stô hal­bec­ka, wygrzy­wa­ło sie na słóń­cu i wszyj­skie kôż­do­dnio­we pro­bly­my stra­ciy­li sie na dobre.

A terôz­ki, po przijń­ściu nazôd do dóm, par­ku­jy­my autok, ryglu­jy­my dźwiy­rza, sprôw­dzó­my je śty­ry razy dlô srog­sze­go uwa­żo­wa­niô, i schró­nió­my sie wart­ko we naszych śty­ruch ścia­nach pomiysz­ka­niô. Przodzij zawdy mie­lich­my łóna­ko zoł­gów­ka, fto­róm szło babie zamy­dlić śly­pia, wcis jóm za balek.
– Kajś bół, giź­dzie dio­sec­ki?
– Zajimołech sie naszym auto­kym. Trza go prze­camć przi­rych­to­wać na zima (abo na lato). I potrza jesce ci pójńść na sza­ber­plac i lajst­nóńć sie pôra taj­lów.
I faj­rant ze pyta­niym. Baby zawdy wtyn­czôs dôwa­li cowie­ko­wi pokój.

Nasze auto­ki pobu­dza­li tyż ci festel­nie nasz ajn­bil­dóng i spó­mo­ga­li łozwi­jać nasz pomy­śló­nek! Niy wie­rzi­cie? Przejzdrzicie ino wszyj­ske sta­re rocz­ni­ki caj­tón­gów moto­ry­za­cyj­nych i puście na sztich szkryf­ki pod mia­nym „Dobre rady” sprzed dwa­dzie­stuch lôt i terôz­ki. To tak cho­by dziyń i noc. Czego to sie niy wysztu­diy­ro­wa­ło we tam­tych cza­sach!

Ale – jak to món­dro­ki gôda­jóm – „wid­mo kry­zy­su” kraj­zu­je nad świa­tym… Krizy, kie­rô przi­kwanc­ka­ła sie stam­tónd, ze tego świa­ta szy­kow­nych auto­ków i sro­gi­go bogaj­stwa. Możno szło­by forsz­te­lo­wać, szur­nóńć myśló­nek tym, co to jich mia­nu­jóm: „grof von rotz“ tym wszyj­skim Amerikónóm, coby prze­sie­dli sie ze swo­jich for­dów i cadil­la­ców na nasze fia­ci­ki? Abo moż­no jesce na ruske woł­gi eźli by take wole­li … Dziynka tymu sta­li by sie barzij inte­li­gynt­ne, barzij ludz­ke i przo­ciel­ske. I na isto gib­cij zno­dli by jakie­sik wyjń­ście ze tyj świa­to­wyj kri­zy. Bo prze­ca te wszyj­ske niysz­czy­sne fale, eli to ino gospo­dar­cze, abo tyż ci poli­tycz­ne, sóm pew­ni­kiym sprôwió­ne bez ludzi. Śmiyszy to Wôs? Mie tyż! A dyć tóż, chi­chrej­my sie do gró­ma­dy, niy zaby­wej­my jed­na­ko­wóż ło prze­szłó­ści, kie­rô – wiyrz­cie mi – mia­ła niy ino samiuś­ke złe zaj­ty, niy ino łosz­kli­stwa – jak to terôz­ki nóm tupli­ku­jóm roz­to­maj­te łochyn­to­le i łosz­kliw­ce ze Warszawy, fto­rzi nôs zawdy bydóm za balek ciś i na łostu­da nóm robić.

Ojgyn z Pnioków

Permalink do tego artykułu: http://kopruch.blazejczak.eu/2011/10/autok-ze-ludzkom-fresom/