Jak żech sie na muzyka rychtuwoł

dancing couples 4
Powiym Wom, moi roz­to­mi­li, jak żech sie na muzy­ka za kawa­ler­skich casow wybiy­roł ze mojom lip­stom Trudlom, a boło to we kar­na­wa­le roku pań­ski­go… niy tego niy powiym, bo sie pora­chu­je­cie wie­la tyz to moga mieć lot a mom ich… no przyńdź­my do spra­wy. Tak ongy­fer boło to przed mojom żyniac­kom i bołech wte­dy mody i niy­piyk­ny jako i dziś, ale to do rze­cy niy przi­no­le­ży.
Miyszkołech we takym fami­lo­ku co sie teroz blo­kym nazy­wo, co mi sie nic a nic niy podo­bo, bo blo­ki mi sie ina­cy i smut­ni koja­rzom. Ancug wisioł wypu­cu­wa­ny na biglu we śran­ku, halb­ki wyglan­cu­wa­ne sto­ły wele nachtisz­la, ślips wisioł na krołn­lojch­trze a jo sie goloł na glanc przed tro­cha świ­dra­tym zdrza­deł­kym. Coby sie wpra­wić w dobro szti­ma kar­na­wa­ło­wo, toch sie gwiz­doł na prze­mian z mojym cyzym tanzsz­la­gry i łod casu do casu szlu­ko­łech sie ze lager­ki jasne­go piw­ka. Noroz wtoś zazwo­nioł do dźwiy­rzi.
— Jezderkusie coz robić? Bołech ganc goły, jak to przi goly­niu — wiy­cie?
Myślołech, że to moja Trudla juz przi­la­zła mi noprze­ciw. Niywiela ponad to myślą­cy, łotwiy­rom dźwiy­rze. Żodnego niy ma za niy­mi. Wystawiom łeb za dźwiy­rze, gaw­ca w lewo, w pra­wo. No żod­ne­go niy widza. Noroz zro­bioł sie cug i za dupom zatrza­sły mi sie moje dźwiy­rze. Jo goły na siy­ni ino ze brzi­twom we ryn­cy­sku i z namy­dlo­nym pyskym.
— Jeronie, coz teroz robić? We pomiysz­ka­niu prze­ca żod­ne­go niy ma.
Dźwiyrzi brzi­twom niy łotwo­rza, bo zomek mom sto­mi­loń­ski, futrzi­ny ze moc­ne­go dębu, zowia­se żech niy­dow­no przed zło­dzie­ja­mi zaszto­pu­woł dri­ny bol­ca­mi. Nic mi do łeba mon­dre­go niy przi­cho­dzio­ło. We tym momyn­cie sły­sza, że z dołu wtoś idzie na wiyrch. Gefnołech bez gelyn­der — to szli betlyj­ko­rze, bo jak roz boł prze­ca cas kolyn­du­wa­nio.
— Coz robić? Niy moga dzie­cy­skom tak sie nagi poko­zać, bo zgor­szy­nio nasie­ja na coł­ko uli­ca i bydzie łostu­da jak dio­bli.
We tym stra­chu i sztra­mon­gu zazwo­nio­łech do moji som­siad­ki Kowolicki ze nadzie­jom, że mi poży­co jakiś werk­cojg i sie gib­ko moje dźwiy­rze łotwo­rza. Zwonia, zwo­nia i po cwor­tym zwon­ku drzwi sie łotwo­rzo­ły. Jak mie Kowolicka łobo­co­ła — tak padła zym­dlo­no na dylow­ka we antry­ju.
— Jezderkusie, nowo biy­da! Co z tom Kowolickom robić?
Zawarech dźwiy­rze i sko­co­łech do jeji kuch­nie po gor­cek wody i jom cuca. Przi dru­gym gorc­ku mi sie uda­ło i jak łona mie spo­ko­pio­ła wtoch jest, to zro­bio­ła sie bla­do jak kyj­za, żech jom musioł zaniyś na szi­zlong do izby Tamech ji wszyst­ko doku­mynt­nie wyta­ba­coł. Patrzała na mie jak na gupi­go. Boła jed­nak doś pojęt­no, ale wystow­cie sie: co byście zro­biy­li, kej by Wom za dźwiy­rza­mi sta­noł we ćmo­ku goły chop ze brzi­twom w ryn­cy­sku, namy­dlo­ny i z bar­dzo gupiom minom? Toz myśla, że byście tyz zym­gle­li. Poprosiołech Kowolicka ło jakiś szrau­byn­ci­jer coby sie te moje pie­troń­ske dźwiy­rze łotwo­rzić. Kowolicka niy mia­ła żod­ne­go ink­sze­go nocy­nio ino sie­ky­ra we śranc­ku pod aus­gu­sym. Polozech po nia. Coby jom wycią­gnąć z pod tego aus­gu­sa, toch sie musioł sied­nąć na ryc­ka co wele nie­go sto­ła. Przepomniołech blank, że na ty ryc­ce poło­żo­łech moja brzi­twa jagech broł­wo­da do gorc­ka na cucy­nie Kowolicki. Ta brzi­twa leża­ła tak masz­kyt­nie, że mi prze­rzła ta cyńść cia­ła, wto­ro sie wsty­dza tu pomia­nu­wać. Bołech za kwil­ka coł­ki spyr­ska­ny krwiom i loła sie łona zymie jak woda z kokot­ka. Musiołech jed­nak coś drab­ko zro­bić, bo sytu­acjo sto­wa­ła sie coroz gup­szo. Dopodech ta sie­ky­ra, wzion z ryc­ki ta niysz­czę­sno brzi­twa i… i we tym momyn­cie naroz wtoś zazwo­nioł do dźwiy­rzi Kowolicki.
— Trza łotwo­rzić drab — myśla.
Coby dali niy sioć zgor­szy­nio swo­jym nagym wyglon­dym, toch wycią­gnoł ze tualet­ki we antry­ju szu­flod­ka coby tyn noj­więk­szy wstyd zakryć. Łotwiyrom dźwiy­rze a tam za niy­mi betlyj­ko­rze. Jak mie łobo­cy­li, pokrwa­wio­ne­go, ze sie­ky­rom i brzi­twom w ryn­ce i ze szu­flod­kom bez dna — cegoch wte­dy niy wie­dzioł — to sop­ny­li na sło­dy i haidi uciy­kli na doł.
Jedyn sztok niży zro­bio­ło sie nowe lar­mo, bo wtoś szoł na wiyrch i dostoł betlyj­kom po gowie. Potym sie łoko­za­ło, że to boła moja lip­sta — Trudla, co juz noprow­da szła mi noprze­ciw. Jo juz coroz mni poj­mu­woł z tego co sie wypra­wia­ło. Jak Trudla łobo­co­ła tyn coł­ki tyja­ter: no mie z brzi­twom, sie­ky­rom, pokrwa­wio­ne­go i ze rom­kom zamiast szu­flod­ki niży pęp­ka i posu­cha­ła moji­go gupi­go goda­nio, to ji sie gym­bu­sia łotwar­ła jak kla­pa z gołęb­ni­ka. Wzion żech sie wtyn­cos za te moje dźwiy­rze a sie­ky­rom poszło mi to doś gib­ko.
Zaś łod dug­sze­go casu, bez dziur­ka we swo­ich dźwiy­rzach, filu­wa­ła ink­szo moja som­siad­ka — Lukascycka. Z tego co widzia­ła, zda­ło ji sie, że to jest napad i zazwo­nio­ła na poli­cy­jo. Jak jo juz koń­coł łodłu­pu­wa­nie moich futrzin, to łoni juz byli.
Niy byda Wom powto­rzoł tego co mi moj dziu­be­cek — zna­cy Trudla — napy­sku­woł, bo to mogom prze­cy­tać dziec­ka i bydzie nowe zgor­szy­nie. Wpodech w taki sztres, żech ino som łob­cią­gnoł halb­ka i poszo­łech spać. Dziwuwołech sie rano niy­po­mier­nie, cymu moje zdrza­dło we antry­ju jest na wyso­ko­ści pasa pole­pio­ne flo­strym a sztep­de­ka coł­ko we krwi?
Jesce chca na koniec pedzieć, że kej­by niy moja Trudla i Kowolicka, tobych do Wielkanocy prze­sie­dzioł we here­ście.
To by boło tyla ło ty łostu­dzie.

Permalink do tego artykułu: http://kopruch.blazejczak.eu/2012/01/jak-zech-sie-na-muzyka-rychtuwol/

Niypolityczne godki ło polityce — Dwa szwagry w duecie

Playing Chess...
— Coz Cie tak tro­pi śwa­ger? Prziniozech Ci flasz­ka jagod­ko­we­go i ani się niy radu­jes.
— A, już mi życie zbrzi­dło. Cas umiy­rać.
— Co ty godos? Przeca mos dopiy­ro piyr­szo sie­dym­dzie­siąt­ka, jak jo.
— No dyć! Ale noj­wyż­szy sza­man łod zamo­wia­nio cho­rob zakrę­co nom medi­ka­myn­ty. Słyszys co to goda­jom we tele­wi­zor­ni?
— No ja, mos recht. Zrobiyli pie­roń­sko wija. We jap­ty­kach raje jak za komo­ny po chlyb w sobo­ty.
— Jo się rych­tu­ja na pro­test — pochod i mom przi­rych­tu­wa­no łode­zwa do noj­bo­gat­szy eli­ty noro­du, do pyn­zjo­ni­stow. Napisołech na trans­pa­ryn­cie tak: EMERYCIE! POPIYREJ RZĄD CZYNEMUMIYREJ PRZED TERMINYM!
— No toś wymy­śloł. A cymu pados, iz eme­ry­ty som noj­bo­gat­szom ely­tom?
— Hm. Niy kapu­jes? Przeca nom eme­ry­tom pyn­zy­je niy weznom. Briftryjger bydzie nom dali jom przi­no­sioł, a zaś tyn co mo robo­ta może jom koż­dy kwi­le stra­cić. Mom recht?
— No niby mos. I mogom nos łupić sro­gy­mi cyna­mi lykow.
— Tak bydzie. Spomna Ci tu taki­go poćci­we­go a mon­dre­go jap­ty­ko­rza Szarlejskigo, Bodylaka. Roz pszi­szła do nie­go tako frel­ka po mydy­cy­na na zatwar­dzy­nie. Bodylak się jom pyto: A kaj to frel­ko miysz­ko­cie? Na Koloniji. Naloł ji pora kro­pel­kow medy­cy­ny do kelisz­ka i dali się pyto; Pod jakym nome­rym? Pod dwu­nost­kom, Panie Bodylak. Doloł zaś pora kro­pe­lek. Na wto­rym szto­ku? Na dru­gym. Zaś doloł. Haziel mocie na pla­cu? Pra? A dyć Panie Bodylak. Zaś doloł tro­szyc­ka. A wie­la mos lot? Skońcołach łoziym­no­ście. Jesce tro­cha doloł i pado: Piontka mi zapłoć, wypij to drab­ko i leć do dom. Na dru­gi dziyń frel­ka przi­la­tu­je zaś do Bodylaka i pado mu: Panie Bodylak, wyście som noj­lep­szy jap­ty­korz! Pomylyliście się ino ło meter!
— Ja, jo pamiyn­tom tego jap­ty­ko­rza. Niyroz mie wyly­coł.
— Ja, ale to były dobre casy Społki Bracki.
— Nalyj nom jagod­ko­we­go!

Permalink do tego artykułu: http://kopruch.blazejczak.eu/2012/01/niypolityczne-godki-lo-polityce-dwa-szwagry-duecie/

Przedświąteczno tragedyjo

Merry Christmas

Cołko tra­ge­dy­jo doko­na­ła sie w łoń­ski cwor­tek. Boła na tyn dziyń nazna­co­no bez faro­rza kolyn­da na naszy uli­cy. Tym barzi musia­łach sie chał­pom pokwo­lić. Piyrszym symp­to­mym nad­cią­ga­ją­ce­go a niy­spo­dziy­wa­ne­go kata­kli­zmu boła poran­no gim­na­sty­ka moigo życio­we­go prze­zna­czy­nio – Mariana. Przi skło­nie zasię­rzut­nym z poł obro­tym bez lewe ramie — co zawsze boło koń­co­ne efek­tow­nom stoj­kom na rękach — Mariana cie­pło coś na tepich. W pory­wie bły­ska­wicz­ny somo­ob­duk­cji, stwier­dzioł u sie­bie nagły a niy­spo­dziy­wa­ny atak blin­dar­mu. Zapodoł mi to miyn­dzy piyr­szym a dru­gym szlu­kym bon­ka­wy prze­gry­za­jąc sznit­kom ze mar­me­la­dom. Jo mu pedzia­ła coby sie tro­cha sztop­noł z tom dia­gno­zom, ale jak zawsze Baby jak mon­drze godo sie niy sucho. Pedzioł mi ino z antry­ju, że jak bydzie mioł recht, to sie to koze Richadkowi wyciąć ze miej­sco­wym zniy­czu­ly­niym. Miarkujecie, że Richad, to jest nasz fami­lij­ny dochtor. Pojechoł moj ślub­ny do robo­ty. Jo zaś coł­ko ner­wo­wo łosta­ła w doma ze noj­gor­szy­mi prze­czu­cia­mi, że moja dar­mo­wo sio­ła robo­czo bydzie do nice­go. A tu świyn­ta! Wszystke sta­żo­we mężat­ki mie rozu­miom, bo niy­ma nic gor­sze­go na świe­cie niz stę­ka­ją­cy w doma ślub­ny rekon­wa­le­scynt. A tu świyn­ta a przed niy­mi kolyn­da. Przi koż­dym zwon­ku tele­fo­nu toch az ze ner­wow pod­ska­ku­wa­ła. Zwonioła do mie pora razy moja świ­ger­mu­ter i dwie kom­rat­ki a jo sie trzon­sa­ła jak galert. No i przi­szło dran na tele­fon łod moigo prze­zna­cy­nio życio­we­go. I niy uwie­rzi­cie, łon spo­koj­nym gosym pado mi tak:
— Niy trop sie Mariko, to boł ino kluc łod chly­wi­ka, wto­rych mioł sklu­dzo­ny we bat­kach i tak mi sie masz­kyt­nie prze­wi­noł, że mie uroz­oł wele pacha­rzi­ny.
Jakby łon boł w zasię­gu moich rąk (zna­cy sie slub­ny a niy kluc) to — wierz­cie mi — jego dru­gi kole­ga dyn­ty­sta by sie coś przi­ro­bioł na świyn­ta. Dlo łodsz­tre­su­wa­nio zapa­rzo­łach sie szol­ka bon­ka­wy i jakech jom juz chcia­ła szluk­nąć, to noroz sły­sza moja noj­star­szo Kasia jak mie woło z dołu;
— Mamo, Mamo, pojdź ino drab­ko bo Amik mo w zym­bach oświe­tly­nie cho­in­ki i coś go festel­nie trzyń­sie!
Za kwil­ka juz żech boła na dole w parad­nym wohn­ci­me­rze i rich­tig, patrza na nasze­go raso­we­go kon­dla jak go cie­pie po tepi­chu. Zaroz żech spo­ko­pio­ła ło co idzie. Jednym grajf­nym rzu­tym cie­płach sie na koniec lice i wycią­głach jom ze szte­kra. Boło po spra­wie, ale wtym sły­sza jak mie ze pyw­ni­ce woło noj­mod­szy Adaś. Ślatuja niży — a mia­łach juz ruchy jak ta co na mie­tle fur­go — i co widza? Druge nasze czwo­ro­noż­ne utro­piy­nie — raso­wy dakel Pimpek — goni po ziy­mi sko­ka­ją­ce kar­pie. Jednego juz zagryz a dru­gi­go co wle­cioł pod sta­ry bifyj juz za kwil­ka tyz mioł w pysku. Dwa nastymp­ne, to my z Adasiym juz ure­tu­wa­li. Dlo porząd­ku ino Wom powiym, że te kar­pie na ziy­mia z waniyn­ki wywa­loł moj Adaś jak sią­goł po sro­gi moź­dziyż do tucy­nio łorze­chow. Jakech z umrzi­ty­mi kar­pia­mi wcho­dzio­ła na wiyrch, toch juz w antry­ju pocu­ła w luf­cie siel­ny smrod cegoś spo­lo­ne­go. A dyć, to mly­ko na pie­cu uciy­kło, bo Kasia co mia­ła go wahu­wać napra­wia­ła potar­ga­ne bez Amika dro­ty lam­pek na cho­in­ka. Po godzi­nie luftym w pomiysz­ka­niu dało sie juz dychać. Dałach sie do skro­ba­nio tych przed­wce­śnie dogry­zo­nych kar­piow, Adaś tłuk w moź­dziy­rzu łorze­chy do koło­ca a nasza śred­nio Barborka melo­ła mak na makow­ki. Wszystko wyre­gu­lu­wa­ne jak w zygar­ku. Spokoj i sie­lan­ka rodzin­no. Dugo tak niy zetr­wa­ło, bo naroz zro­bio­ło sie w pyw­ni­cy jakeś wiel­ke psie lar­mo. Z noj­gor­szy­mi prze­cu­cia­mi lecy­my w cwor­ka na doł i wpo­do­my w som śro­dek gonu jaki sie nasze dwa psy urzą­dzio­ły z dwo­ma kac­ka­mi co żywe na świą­tec­ny cas ceka­ły w klot­ce a niy wie­dzieć cymu boły wypu­sco­ne. Juz niy boło casu na wdro­ży­nie śledz­twa, wto je wypuścioł,bo trza je boło drab chy­tać we luf­cie połnym piy­rzo z jejich krzi­deł i łogo­now. Ta kra­sia­to jesce sie trzi­ma­ła jakoś, ale ta bio­ło boła na poł zagry­zo­no w pysku Pimpka. Trza jom boło dożnąć Dożnołach jom sama, ale szku­ba­nie to juz łosta­wio­łach Marianowi. I to by tak boło ło zwy­caj­nym przed­świą­tecz­nym dniu we fami­li­ji.

Cila ze Szarleja

Permalink do tego artykułu: http://kopruch.blazejczak.eu/2011/12/przedswiateczno-tragedyjo/

Świynta

my christmas tree

Hnet już bydom świyn­ta — bio­łe, fami­lij­ne
i jak pado gorol: bia­łe i rodzin­ne.
To wszyst­kie kobit­ki — ślon­zo­ków, goro­li,
tako co piyk­nie godo eli tyż fan­dzo­li
zaczy­no porzond­ki, by mieć glanc w cha­łu­pie.
Pucuje w byfe­ju, we szu­flod­kach sznu­pie,
odku­rzo gibs­de­ka no i gar­dinsz­tan­ga
jak­by sie wto wpro­szoł do dom na balan­ga.
Tepichy chop klu­pie klo­prym na klopsz­tan­dze,
a z łok­na kuka­jom dwie som­siad­ki — fran­ce.
Jak same goda­jom: … sprzą­tać nie musi­my,
bo w górach na nar­tach swe świę­ta spę­dzi­my…
Niech se jadom łobie jak łoń­skie­go roku,
kaj giry sło­ma­ły… szu­su­jąc na sto­ku…
A jak już wysprzon­tom, łok­na wypu­cu­ja
i nawet gelyn­der cha­drom wyglan­cu­ja.
Choinka ustro­ja w janioł­ki i bomb­ki.
Zawiesza jabłusz­ka i zło­ci­ste tromb­ki,
upie­ka tyż kołocz z syrem i posyp­kom,
z wszyst­kim se pora­dza, boch jest bar­dzo gib­ko.
Uwarza tyż mocz­ka, bo tra­dy­cjo tako,
cho­cioż nie u wszyst­kich jest tera jed­na­ko.
Karpia tyż usma­ża i z gro­chym kapu­sta,
ale we wili­jo to niy jest roz­pu­sta.
Bydom tyż maków­ki i dobre pie­ro­gi,
wto­re cho­cioż post­ne — sta­wia­jom na nogi.

A gdy piyrw­szo gwiozd­ka w wili­jo zaświy­ci
nie­chaj me życy­nia do wszyst­kich dole­ci.
A życa Wom zdro­wio i mało robo­ty,
byście tyż do życio nabra­li łocho­ty.
Miejcie moc piy­niyn­dzy, by zawsze star­cy­ło
i wszyst­ko na dobre Wom sie łod­mie­ni­ło.

Permalink do tego artykułu: http://kopruch.blazejczak.eu/2011/12/swiynta/

Jakech rozfechtowôł trzeciô wojna…

Moustache Love at The Art Institute of Portland

Wszyjskie wiy­cie, iże sam u nôs na Ślónsku zawdy ftoś machlo­wôł, che­chlôł we tym naszym gar­cu i blank ci sie nôs niy pytôł eźli dómy zwól, eźli nóm to sie zdo, lebo niy. Nó ale, idzie tyż wytu­pli­ko­wać, co za kôż­dym łosz­kli­stwym styr­coł jaki­sik chop, jaki­sik dio­sec­ki łochyn­tol, kie­ry nôs Ślónzôków w zocy niy miôł, kie­re­go te Ślónzôki festel­nie szte­ro­wa­li, festel­nie mu zawôdza­li. Niy inak­szij tyż bóło jakie­sik dwa­dziy­ścia łoziym lôt tymu nazôd. Wtynczôs, kiej roz­fech­to­wôłech, sam u nôs, trze­ciô woj­na. Ja, na isto joch ta trze­ciô woj­na roz­ku­loł, łoz­fech­to­wôł!

Jô wiym, iże kôż­dy, fto cho­cia do hilf­ki dep­tôł rzyk­nie, co bóły ino dwie. Nó ale, jô Wóm sam gôdóm, cho­by naszy­mu Farorzowi ze „Józefki” we sucha­tel­ni­cy, iże ta haja, ta côł­ko łostu­da, ło kie­ryj sam kca łoz­pra­wiać, to niy bół żôdyn cufal, ino to sie przi­da­rzi­ło sku­li… fusi­sków. A pod­le raje bóło tak:

Nôjprzodzij to bół jedyn pie­róń­ski łosz­kli­wiec, kie­ry sie Otto von Bismarck mia­no­wôł. Niyftorzi wie­dzóm, a ink­szym to jô gôdóm, co łón miôł ci szy­kow­ne fusi­sko pod kicho­lym, cho­by jako­sik sro­go i rubo keta z pan­cra. Co łón sam nóm Polôkóm, a jesce barzij Ślónzôkóm napo­choł, niy trza gynał ekle­ro­wać. Niyskorzij bóła piyr­szô woj­na świa­to­wô, po kie­ryj nôs tu – niy zarôz­ki, niy zarôz­ki – we Chorzowie, na Pniokach przi­flan­co­wa­li do Polski, cho­cia… niy­fto­rzy fafla­jóm, iże to bół tak by tak darym­ny futer, bo nasi ciyn­giym pita­li do Rajchu. Machlowôł przi tym taki jedyn ist­ny, kie­re­go Kómandantym mia­no­wa­li. Miôł ci tyż sro­gie, cho­cia łoklap­nió­ne, fusi­sko.

Jakiesik dwa­dzie­ścia lôt po tyj piyr­szyj woj­nie wypra­skła dru­gô woj­na świa­to­wô. Wlôz sam dó nôs tyn fusia­ty Adolf ze szaj­tli­kiym ze pra­wyj zaj­ty, kie­re­go wojôki łoba­ly­li ta baje­ra sam u nôs na Ślónsku we Glywicach. Juzaś przi łostat­ku tyj dru­gij woj­ny, już we stycz­niu śtyr­dziy­ste­go pión­te­go, przi­flo­stro­wôł nôs do Rusa dru­gi taki fusia­sty Jółzel, fto­ry cho­cia ku tymu jesce wyrzy­nół łod nôs fusia­ste­go Adika ze jeji­go „Gott mit Uns”. Terôzki już po maluś­ku miar­ku­je­cie, iże wszyj­sko co niysz­czy­sne sam u nôs bóło, to zawdy kole tego metlôł fto­sik ze sro­gim, szum­nym fón­sym. Nó, i na łosta­tek, tak jako­sik trzi­dziy­ści pôra lôt tymu nazôd, jô sie tyż ución­gnół take szy­kow­ne fusi­sko. I tu ci mie che­ba dio­sek pod­ku­siół. Dyciech ani sie niy myr­gnół, anich sie niy spo­dzi­ôł, jakech juń bół żynia­ty. Nó ale, kiej mi sie to już przi­da­rzó­ło, toch zacón medy­ko­wać, iże ci już mi sie prze­camć nic gor­szy­go tre­fić niy może. A dyć kaj tam. Tak jako­sik we łoziym­dzie­sión­tym roku bez taki dup­ny płot we Gdańsku chib­nół, fuk­nół jedyn kur­du­pel – dej­cie pozór: tyż ze fusi­skiym (a niy bół to jedyn ze tych cwi­lin­grów, fto­ry tyż miôł fusi­sko) – i tak ci napo­cznół sie ci roz­to­piy­rzać, iże wszyj­sko sie we Polsce blank roz­la­je­ro­wa­ło. Takech sie jó tyż roz­haj­co­wôł, iże wart­ko chcio­łech tyrać do gola­ca, coby mi łón te moje fusi­ska łod­chlast­nół.

Nó ale, moja Elza mie uchol­ka­ła, pada­ła co niy ma cwe­ku prask robić, bo prze­ca tyn nasz wiel­gi iglok Edek ze Sosnowca chnet tam ord­nóng wyłó­na­cy. A toć. Wyłónacół! Tela, iże łostu­da sie we côł­kij dzie­dzi­nie zro­bió­ła na côł­ki kar­pyn­tel, wszyj­sko sie pobe­lón­ta­ło i poroj­mo­wa­ło. Taki baj­zel ci bół, iże już wszyj­sko, króm łoc­tu i mosz­tri­chu bóło na szkart­ki. Forsztelujecie sie, moge­cie sie to wysta­wić? Bali i gorzôła, i ciga­ry­ty tyż na szkart­ki! Łostuda i skôra­nie boskie nikiej sto pie­ró­nów. Nic, ino jako­sik nowô woj­na sie z tego musia­ła wypiyt­nô­ścić. Wiela tyż niy zetr­wa­ło, kiej moja sta­rô pola­zła ci kiej­sik, nôj­przo­dzij do Farorza, a zarôz­ki niy­sko­rzij do man­glow­ni, pokly­ció­ła ze sóm­si­ôd­kó­ma, przi­ka­ry­cy­ła sie do dóm i pado ku mie:
– Suchej Ojgyn. Tu niy ma szpa­su, tu może przińść do haje, trza jaki­sik forant robić, jak to dôw­nij nasze Mamulki robiy­li. Skludzić do kómo­ry roz­to­maj­te jôdło, cuker, moł­ka, hawer­flo­ki i bele co.
Cuker, mół­ka, bółn­ka­wa, a ło gorzôła to ci sie już żôdyn niy sta­rô. Przeca na isto cowiek niy może ło suchym pysku szczi­mać, cho­by niy wiym jako wija sie sam u nôs rych­to­wa­ła. A dyć musza sóm tyn reszt przi­tar­gać. I dej­cie pozór! A jô móm durch te fusi­ska, fto­re mi moja sta­rô kôza­ła łosta­wić. Nó, tóż jak sta­rô pedzia­ła, zgło­bió­my, szta­plu­jy­my, co sie ino do, kaj­plu­jy­my roz­to­maj­te szkart­ki i nazgó­nio­my wszyj­ski­go na ibrich. Zasik, kiej ino moja sta­rô pola­zła ze kam­rat­kó­ma na tôrg, jô wart­ko przi­klu­dziół do lał­by we zegród­ku trzi drze­wian­ne faski po kapu­ście, nofo­lo­wôłech pôł­no jagód­ków, świyn­to­jón­ków, łopa­dlo­rek, zdrza­łe bir­ny, śliw­ki uher­ki i co mi tam jesce we gra­ce wla­zło. Posułech to cukrym, nacha­bió­nym łod świe­kry, przi­klap­nó­łech ci to wszyj­sko deklym i musi­ôłech terôz­ki doczkać, aże sie to wszyj­sko gynał, dobrze zage­ru­je. Nikiej wla­zo­wo­łech ze bra­ci­kiym do lał­by i ździeb­ko my tam zawdy upyn­dziy­li… tak ino na kost­pró­ba.

Nó ale, we tym już łoziym­dzie­sión­tym piyr­szym roku lato drap ci prze­ty­ra­ło, na podzim tyż wczas napo­czło śniy­gym suć, i zajm my sie pozda­li, trza sie bóło pole­kuś­ku do Godów rych­to­wać. My ze bra­ci­kiym i jed­nym kam­ra­tym przi­klu­dziy­li do lał­by gryf­ny haj­cóng i kie­by co, koza, wiy­cie taki żeleź­ni­ôczek, a ku tymu ze śty­ry kółl­ka­stle wón­glo, i jesce roz­to­maj­te ruł­ki, gla­ski. Zgwoli cego to wszyj­sko, niy byda wóm sam tak gynał ekle­ro­wôł. Tela moga rzyk­nóńć, iże kiej my ino mie­li żdzieb­ko fraj­ne­go cza­su, to zarôz­ki my gzu­li do tyj lał­by, gib­ko haj­co­wa­li pod bla­chóm, do takij kany lôli tego zge­ro­wa­ny­go zaciy­ru, bin­do­wa­li szlauch, koko­tek łod wody na côł­ki dri­ker, sto­wia­li my to wszyj­sko na fajer­ka i juń… prze­ca miar­ku­je­cie co bóło dal­szij?

I tak ci nóm to szy­kow­nie fyr­ta­ło, aże do tyj sobo­ty dwa­nôste­go grud­nia. Musi, abo my za tela wysłe­pa­li, abo zabo­czy­li tyn łogyń zasuć hasiym, dosik iże tak wele dwa­nôstyj kiej ci niy dup­nie cho­be ze kanó­ny, jak ci niy drzist­nie nikiej bez woj­na, jak niy pra­sk­nie cho­by ruskie bóm­by ze fli­grów ście­po­wa­li. Porwôłech sie z tego śni­ku, wypo­ló­łech na dwór, a bra­cik ze kam­ra­tym, tyż cho­by mie­chym piź­nió­ne, wydar­li ze lał­by, i wszyj­skie my sie do kupy szcza­śli w dźwiy­rzach z wojôkó­ma i „zómow­có­ma”, kie­rzy wka­ro­wa­li dó nôs z gywe­ra­mi i rebu­li­kó­ma w gra­cach. Jedyn śnich wrze­sk­nół ci cosik na nôs – na zicher wóm niy moga pedzieć cy to bóło „hyn­dy hołch”, eźli „ruki w wiyrch” – i dôwej łob­ma­cy­wać nôs bele kaj, nikiej te, co to wiy­cie, co to teroz­ki sóm ze koła­mi sku­plo­wa­ne, nó te… pyn­da­le.

A sam ci dal­szij rzg­mi, wali i szczy­lô. Te ist­ne nic, ino chel­mi­ska barzij wci­ska­jóm na pali­ce i sznu­pióm, kaj tyż my sklu­dziy­li te „mate­ria­ły wybu­cho­we”? Ludzie, co to sie ci za roj­móng zro­biół? Joch taki sta­ry, ach niy wie­dzi­ôł, iże aku­rat­ny bim­ber, to jes sztof nikiej dyna­mit na gru­bie. Nó, gôdóm Wóm… Sodóma i Gómora we łogród­kach sam u nôs na Krziżowyj.

Niyskorzij wziyn­li nôs i wraj­ziy­li do takij kibit­ki, i wywiyź­li do lagru. Mogecie sie to forsz­te­lo­wać? Starô ze świe­króm sie tro­pióm – niy, niy łó mie – ino elich jô côł­kij lał­by niy szpryn­gnół do luftu abo jesce co gor­szy­go. Dyciś jô nigdy przi wojôkach niy bół, kasar­nia toch ino źdrzoł bez pot, a łóni ci mie rich­tik wziy­ni za jaki­go­sik par­ti­zan­ta, dywer­san­ta abo co.

Nale, tak po poruch dniach wypu­ściy­li ci nôs, i kul­wi­tó­my sie ze mojim bra­ci­kiym po maluś­ku do chał­py. Nôjprzodzij – jak zawdy – do Pyjtrowego szyn­ku na piwo. A naob­ko­ło pôł­no wojôków i szan­da­rów. Ludziska brón­czóm ło jaki­sik woj­nie, na kôż­dym kroj­cón­gu pan­cer abo ink­szo pie­ró­na. Nó rich­tik aku­rat­nô woj­na. Jesce ku tymu – jak mi niy­sko­rzij sta­rô pedzia­ła – taki jedyn jyne­rôł we ćma­wych bry­lach kly­ciół cosik ło „sta­nie wojen­nym” i jaki­sik WRON-ach. Gôdóm wóm, cho­by na fil­mie ło śty­ruch pan­cyr­nych abo ło Hansie Klosie.

Nó, i terôz­ki ska­pli­ście sie che­ba jakech ci ta trze­ciô woj­na napo­cznół, pra? A to wszyj­sko ino bez te dio­sec­kie fusi­ska, kie­re bez tela lôt we Polsce zawdy do jaki­sik wije mela­ły i łod kie­rych wszyj­sko, co niysz­czy­sne we tyj naszyj dzie­dzi­nie, na isto zawdy sie napo­czy­nô. A jô, coby dzio­bła niy szte­ro­wać i na łostu­da mojij sta­ryj, te moje szy­kow­ne fusi­ska żech zra­zjy­ro­woł i szlus. Tym barzij, iże u nôs wtyn­czôs chnet co dru­gi chop cich­to­wôł take fón­sy, cho­by tyn co to „niy kci­ôł, ale musi­ôł”. Nó wiy­cie, a jô miar­ku­ja. Króm tego sie jesce tako mół­da zro­biy­ła, iże kôż­dy śniym sie kci­ôł knip­snóńć, coby go wszyj­skie we resz­pek­cie mie­li. Dó mie tyż niy­sko­rzij jesce przijnsz­li, co jô to bez­mać tyż bół „inter­no­wa­ny”, taki „kóm­ba­tant” symie bół, ale sku­li tego, coch te fusi­ska zgo­lół, już ci mie do tyj feraj­ny niy kcie­li, i łod tego cza­su do poli­ty­ki blank ci sie niy wty­kóm, bo jak pedzi­ôł ci kiej­sik jedyn sro­gi angyj­ber: „poli­ty­ka, to je sztu­ka, taki kónsz­tik jak łyk­nóńć żaba i sie blank na gym­bie niy skrzi­wić i ku tymu niy udo­wić”. I to blank jed­no cy sie mô fusi­sko, abo i blank niy!

Permalink do tego artykułu: http://kopruch.blazejczak.eu/2011/12/jakech-rozfechtowol-trzecio-wojna/